Victor Gijsbers's Site - Philosophy, literature, interactive fiction, and more.

Chapter III: Love and Its Disintegration in Contemporary Western Society

Het derde hoofdstuk van The Art of Loving is het minst interessante, maar nog steeds vrij interessant. De titel van het hoofdstuk laat al zien dat Fromm niet positief gaat zijn: de moderne westerse samenleving heeft volgens hem het effect dat mensen minder capaciteit tot liefhebben krijgen. Dit heeft alles te maken met de vorm van het moderne kapitalisme, waarin vooral veel mensen nodig zijn die zonder al teveel individualiteit opgaan in grote organisaties.

De term "flow", die ons ondertussen allemaal bekend voorkomt, schijnen we aan de Amerikaanse psycholoog Csikszentmihalyi te denken te hebben. In Finding Flow (ik las de Nederlandse vertaling, De weg naar flow) legt hij ons niet alleen uit wat dit betekent, maar geeft hij ook een pleidooi voor het zo inrichten van onze levens dat we het aantal flow-ervaringen maximaliseren.

Volgens de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde is Max Havelaar het meest canonieke boek uit de Nederlandse literatuur. Volgens de door het NRC georganiseerde publieksstemming over het "beste boek" is dat overdreven: Max Havelaar moet hier de tijdloze meesterwerken De ontdekking van de hemel en Het huis van de moskee voor zich laten.

In dit essay gaat het Jung om de betekenis en het belang van dromen. Verwacht niet een simpele handleiding voor het duiden van dromen: Jung beklemtoont keer op keer dat je uiteindelijk alleen een puur persoonlijke duiding kan vinden. Weliswaar zijn er terugkerende symbolen en motieven, en soms hebben die ook gedeelde betekenissen, maar of dit het geval is moet je altijd bepalen aan de hand van het hele leven van de dromer zelf. Ik heb de Engelse vertaling gelezen: Symbols and the interpretation of dreams.

1. The significance of dreams

"Gegenwart und Zukunft", in het Engels vertaald als "The Undiscovered Self", is een essay dat Jung tegen het einde van zijn leven schreef. Het boek handelt over de gevaren die de moderne mens bedreigen, en hoe de psychologie -- zoals Jung die begrijpt -- ons kan helpen deze het hoofd te bieden. De opbouw is nogal meanderend; een beetje zoals ik dat associeer met boeken die door oude mensen geschreven worden. Vol inzichten, maar niet meer strak opgezet. (Dit is natuurlijk geen algemene regel.)

1. The plight of the individual in modern society

Hoofdstuk IV: Problems of Humanistic Ethics

"Man for himself" -- is dat niet gewoon een recept voor egoïsme? Erich Fromm is (goddank) geen Ayn Rand, dus egoïsme prediken is niet zijn doel. In dit hoofdstuk zal hij verschillende vragen die je aan een humanistische ethiek kan stellen beantwoorden.

1. Selfishness, self-love and self-interest

Weer een boek van Fromm gelezen, ditmaal Man for Himself dat ingaat op de vraag hoe een humanistische ethiek eruit moet zien. Veel van de thema's uit het boek komen overeen met wat je kan vinden in bijvoorbeeld The Fear of Freedom en The Art of Loving; maar herhaling kan goed zijn. Bovendien is de expliciete nadruk op humanisme een zeer goede, want het humanisme is toch waar onze redding vandaan moet komen.

Hoofdstuk I: The Problem

Hoofdstuk IV: De twee aspecten van de vrijheid voor de moderne mens

De afgelopen week heb ik heel wat Fromm gelezen -- The Art of Loving en To Have or To Be -- maar The Fear of Freedom (De angst voor vrijheid, in de vertaling die ik ergens tweedehands heb gekocht) is de eerste die ik systematisch zal bespreken. De andere boeken volgen als het goed is nog, maar mijn bespreken loopt wat achter op het lezen, dus het kan nog even duren.

You are not a gadget is een buitengewoon frustrerend boek. Het behandelt een belangrijk onderwerp en heeft daar soms zinnige en vaak interessante dingen over te zeggen. Maar tegelijkertijd is het dusdanig ongestructureerd dat de ideeën van Lanier nauwelijks op waarde te schatten zijn -- als het al duidelijk wordt wat hij precies bedoelt.