Victor Gijsbers's Site - Philosophy, literature, interactive fiction, and more.

T. S. Eliot, de schijver van The Waste Land, Four Quartets en ... Old Possum's Book of Practical Cats. Ik was gisteren op een boekenmarkt waar per kilo werd afgerekend, en dan kan je een bundeltje lichte poëzie natuurlijk niet laten liggen.

Chapter II: The Theory of Love

      2. Love Between Parent and Child

In deze korte sectie maakt Fromm een onderscheid tussen moederliefde en vaderliefde. Moederliefde is onconditioneel: je hoeft er niets voor te doen. Daar staat tegenover dat je ook niets kán doen om deze liefde te krijgen. Vaderliefde is daarentegen conditioneel: er wordt van je gehouden indien je voldoet aan de verwachtigen, de regels, de wet. Gehoorzaamheid is noodzakelijk. Daar staat tegenover dat je deze liefde kan verdienen, en je dus een bepaalde mate van onafhankelijkheid hebt.

Als ik één boek aan mocht wijzen dat iedereen gelezen zou moeten hebben, dan was The Art of Loving een kandidaat die ik serieus zou overwegen. Zo'n boek zou over een onderwerp moeten handelen dat iedereen ten diepste aangaat. Welnu, dit boek gaat over liefde, en niets is belangrijker en universeler. Zo'n boek zou niet al te technisch en moeilijk moeten zijn. The Art of Loving is geschreven voor een breder publiek, hoewel het niet altijd gemakkelijk is.

Hoofdstuk 6: Moed en transcendentie (de moed om te aanvaarden dat men aanvaard wordt)

Moed is zelfbeaming van het zijn ondanks het feit van het niet-zijn, en volgens Tillich betekent dit dat deze moed een kracht nodig heeft die die van het niet-zijn te boven gaat. (Uiteraard gebruikt hij de term kracht hier niet fysisch maar als analogie, zoals volgens hem alle ontologie analogie is.) Dit betekent dat de ware moed geworteld moet zijn in een zijnsangst die het eigen zelf en de eigen wereld te boven gaat.

In de laatste drie hoofdstukken van zijn boek zal Tillich een ietwat Hegeliaanse procedure volgen. Eerst krijgen we een hoofdstuk over de moed deel te zijn van een geheel; dan een hoofdstuk over de moed onszelf te zijn; en vervolgens als synthese een hoofdstuk over hoe de limieten van de vorige twee worden getranscendeerd in de religieuze moed om te zijn. De menselijke zelfbeaming heeft namelijk twee kanten: de beaming van het zelf als een zelf; en de beaming van een wereld waar dat zelf toe behoort.

Hoofdstuk 2: Zijn, niet-zijn en angst

Moed is zelfbeaming ondanks hetgeen erop gericht is het zelf te verhinderen zich te beamen. We zien dat hier het "niet-zijn" een rol speelt, en moeten ons afvragen hoe we dit lastige en duistere begrip kunnen begrijpen en wat de relatie van zijn en niet-zijn is. Ontologie kan altijd alleen maar door middel van beeldspraak en analogie, aldus Tillich, en daarom komt hij ook in dit geval met een beeldspraak:

In dit relatief toegankelijke boekje gaat Paul Tillich met een combinatie van existentialistische filosofie, theologie en cultuurgeschiedenis het thema "moed" te lijf. De algemene structuur is als volgt. In het eerste hoofdstuk, Zijn en moed, wordt een historische inleiding over moed gegeven aan de hand van onder andere Plato, Thomas, de Stoa, Spinoza en Nietzsche. Het tweede hoofdstuk, Zijn, niet-zijn en angst geeft ons een ontologische analyse van angst, en daarmee tot op zekere hoogte van moed.

Weinig schrijvers zijn zo lastig samen te vatten als Harold Bloom, wat tegelijkertijd zijn speciale charme en zijn grootste zwakheid aanduidt. Blooms boeken, en zeker zijn latere boeken, zijn geen doorwrochte analyses, geen verhalen met kop en staart, en zeker geen series argumenten die naar duidelijke conclusies toewerken. Het zijn teksten vol zijwegen, waar elke inval een plaats lijkt te hebben gekregen en waar geen meesterplan aan vooraf is gegaan of zelfs maar na afloop aan toe is gevoegd. Bloom is nooit saai; maar hij is altijd warrig. Waarom hem dan toch lezen?